Efes Antik Kenti | (Ephesus) Selçuk, İzmir

yazar: can

Dünyanın 7 harikasına hepimizin bir kulak aşinalığı var. Peki ya, bunlardan biri olan “Artemis Tapınağı“, Efes Antik Kenti içinde olduğunu söylesem şaşırır mıydınız?

Gelin şimdi hem dini bir merkez olarak geçen yıllarından; felsefenin kalbi olan yıllarına kadar altını üstüne birlikte getirelim.

Artemis Tapınağı Selçuk Efes Antik Kenti
Artemis Tapınağı

Efes Antik Kenti ve 10.000 yıllık tarihi

Kuruluşu M.Ö. 8000’li yıllara dayanan Efes Antik Kenti için dönemin uygarlık merkeziydi diyebiliriz. Döneminin en önemli sanat, bilim, ticaret ve kültürel yapılarını içine almıştı. Ayrıca Doğu ile Batı ticaretinin kesişimi olan noktada bir liman kentiydi.

Tüm bunlarla birlikte dönemin en varlıklı merkezlerinden biri haline geldi. Görkemli tapınaklar, kütüphaneler (En ünlüsü Celcus Kütüphanesi) ve felsefe okulu kuruldu.

Helenistik Dönemden günümüze kadar bir çok kültürü yaşamış. Bu denli çok kültürlü bir yapı ve neredeyse insanlığın izlerini taşıyan bir şehir desek yanılmış olmayız. Tarihi yansıtmıyor, tarihinde ta kendisi!

Depremler, yağmalar geçirmiş günümüze kadar yapılarını korumayı başarmış. Bu denli güçlü şehri bitiren ise Küçük Menderes’in doldurduğu alüvyonlar ile liman kenti özelliğini kaybetmesi olmuş.

Ticaret merkezi kayınca önce para eliğini ayağını çekmiş, sonrasındaysa güç. Ne dersiniz Antik Kapitalizm der miyiz ilerde 🙂

Efes Antik Kenti Celcus Kütüphanesi
Celcus Kütüphanesi Sütunları

Antik Efsane: Amazon Kadınları mı Efes Antik Kentini Kurdu?

Tarihte amazon savaşçıları adıyla anılan “kadın savaşçılar” kurulduğu söyleniyor. Bu döneme ait kesin bir şeyler söylemek oldukça zor fakat, uzun süre burada yaşadıklarıyla ilgili araştırma sonuçları mevcut.

Bir Dünya Başkenti: Helenistik Dönem ve Roma İmparatorluğu

İlk dönemler küçük bir yaşam merkezi olan Efes’in asıl yıldızı Atine prensi Androklos ile başlıyor.

Hadrianus Tapınağı önünde kentin nasıl kurulduğunu anlatan yazı aynen şu şekilde:

Atina kralı Kodros’un cesur oğlu Androklos, Ege’nin karşı yakasını keşfetmek ister. Önce, Delfi kentindeki Apollon Tapınağı’nın kâhinlerine danışır. Kâhinler ona, balık ve domuzun işaret ettiği yerde bir kent kuracağını söyler. Androklos bu sözlerin anlamını düşünürken Ege’nin lacivert sularına yelken açar… Kaystros (Küçük Menderes) Nehri’nin ağzındaki körfeze geldiklerinde karaya çıkmaya karar verirler. Ateş yakarak tuttukları balıkları pişirirlerken çalıların arasından çıkan bir yaban domuzu, balığı kaparak kaçar. İşte kehanet gerçekleşmiştir. Burada bir kent kurmaya karar verirler.“

Bu efsane ile ünü artan şehire Bergama Kralı Attolos tarafından Roma mirası bırakılması sonucu, zirveye ulaşmış tam bir zengin ticaret şehrine kavuşmuştur. Bu da Asya’da bulunan en büyük ticaret merkezi olmasına sebep olmuştur.

Bunda kurulan felsefe okulunun etkisi de yadsınamaz bir gerçektir.

Hristiyanlık & Kutsal Meryem Ana Dönemi

Hristiyanlık ile tüm dengeleri değişen Roma İmparatorluğunun etkilenen şehirlerinden biri de burasıdır. Hristiyanlık başlangıcının önemlisi isimlerinden St. Paul (Aziz Paul) ile Meryem Ana burada bulunmuşlar ve dinin burada hızlı etki göstermesine sebep olmuşlardır.

Din ile sanat, felsefe gibi etkiler azalmış ve ticari yükseliş yavaşlamış, sonrasında ise düşüşe geçmiştir. Bu ticari kaybı bir süre dini merkez olarak kapatsada uzun soluklu olmamıştır.

Bu istikrarsızlık sonucunda ise 1304 yılında Türkler tarafından ele geçirilir.

Beylikler & Osmanlı Dönemi

Yaklaşık 100 yıl farklı bir kültürle tekrar tutunan Efes refah sürmeye devam eder. Fakat Osmanlı için ağır sonuçlar doğuran hatta sonrasında Fetret Devrini bile başlatan Moğol saldırılarından nasibini Efes’de alır.

Bu artık düşüşe geçtiği dönemdir sonrasındaysa bunu durduramadı. Özellikle Küçük Menderes alüvyonları denize olan uzaklığını 5km’ye kadar arttırdı. Bu da bir liman kenti için sonun tam kendisi demek.

Efes Ephesus Antik Kenti Selçuk

Efes Antik Kenti Nerede?

İzmir’in Selçuk ilçesine bağlı Antik Ören yeri olarak geçiyor. İstanbul’dan yaklaşık 540 kilometre, Ankara’dan ise 620 kilometre.

İzmir merkeze olan uzaklığı ise 80 kilometre; Selçuk ilçesine ise 3,5 kilometre uzaklıktadır.

Bu arada buralara kadar gelmişken: “Dünyanın sonu gelse şirinceye kaçar mıydınız?”

Biz bunu yazılaştırdık, bir göz atın deriz 🙂

Şirince Notları – Dünyanın Sonu Zımbırtısı

Efes Antik Kenti Ulaşımı

Biz Selçuk’tan minibüs ile ulaştık. Onun dışında özel araç ile ulaşabilirsiniz.

Efes Antik Kentine Uçakla (havayolu ile) Ulaşım:

En yakın havalimanı: İzmir Adnan Menderes Havaalanı

Türk Hava Yolları, Pegasus, Onur Air, Sun Express ile Türkiye’nin her köşesinden ulaşabilirsiniz, hemde uygun fiyatlara.

Adnan Menderes Havaalanı – Efes Antik Kenti arası yaklaşık 62 kilometre. Sizi iyi ve uzunca bir yolculuk bekliyor bundan sonrasında 🙂 Kötü değil merak etmeyin, çok yorucu da değil.

Sırayla yazıyorum:

  1. Havaalanından İZBAN’a (İzmir Banliyö Sistemi) binerek:
  • Opsiyon 1: Gaziemir Semt Garajından dolmuşlar ile 45 dakikalık bir yolculukla Selçuk’a gidebilirsiniz.
  • Opsiyon 2: İZBAN ile direk Selçuk’a gidebilirsiniz. Oradanda dolmuşla 10 dakika zaten. (Biz bunu seçtik)
Efes Antik Tiyatro Konser Alanı

Efes Antik Kent Müze Ücreti? Müzekart

Müze girişi 60 lira! Durun hemen korkmayın Müzekart sahiplerine yılda 2 kez ücretsiz.

Ören Yeri Giriş-Çıkış Saatleri

Nisan – Ekim arası 08.00 – 18.30 saatleri arasında çalışırken; Kasım-Mart döneminde ise 08.00-17.00 saatleri arasında çalışmaktadır.

2015 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası Listesine dahil edildi. Yıllık ortalama 1,5 milyon ziyaretçiyi ağırlıyor.

Efes Ören Yeri

Antik Kent İçinde Gezilmesi Gereken Yerler

Aralarında 3 kilometre bulunan 2 adet kapı var. “aşağı” ve “yukarı” olarak isimlendiriliyorlar.

Efes Antik Kenti Haritası
Efes Antik Kenti Haritası

Liman Caddesi

Diğer adı Arkadiane Caddesi olan bu cadde, kentin en uzun caddesi. Şehir, Liman ile Odeon arasındaki bağlantı caddesinin etrafına yerleşmiş. Bu yol Kral karşılama, tören ve dini ritüellerin yapıldığı yol olarak kullanılmış.

Efes Antik Tiyatrosu, Amfi Tiyatro, Büyük Tiyatro (artık ne derseniz)

Bu açık hava tiyatrosu tam olarak 24.000 kişiyi ağırlayabiliyor. Bu rakamla da “Dünyanın En Büyük Antik Tiyatrosu” ünvanını alıyor. Şehrin en görkemli yapısı. Bütün bunlar ise bize şehrin ne kadar kalabalık ve zengin olduğu hakkında ipuçları veriyor.

Hristiyanlık adına önemli bir merkez çünkü, Paul Vaazları burada verilmiş.

Sahne kötü durumda fakat oturma yerleri korunmuş ve iyi durumda.

Eğer şanslı iseniz dönem dönem burada yaz konserlerine denk gelebilirsiniz. Dünyanın en ünlü orkestralarına ve de Sting, Elton John, Joan Baez, Mikis Theodorakis, Ray Charles, Jose Carreras gibi dünya starlarına ev sahipliği yaptı.

Ayrıca caz konserleri kısmi seyircisiz dönemsel ziyaretçilere yapılıyor. (Ziyaretçi olanları Odeon’da yapılıyor.)

Efes Antik Kenti Amfi Tiyatro
Efes Amfi Tiyatrosu

Celsus Kütüphanesi

Hemen hemen herkesin göz aşinalığı olduğu büyüleyici yapı. M.S. 2. Yüzyıla tarihlenen bu kütüphane, İskenderiye ve Pergamon’dan sonra, antik çağın en önemli kütüphanelerinden biridir.

Bizce Antik Tiyatro ile birlikte Efes’te bulunan en etkileyici 2 yapıdan biri.

Mimari olarak ilginç bir yapıdır: Dışarıdan çift katlı, içeridense tek katlıdır. Karşısındaki genelev rivayeti, dönemin Antik Kentleriyle kıyasla ilk rivayet olmadığından doğru olabilir.

Ama Efes’in diğerlerinden farkı içeriden geneleve bir geçit bağlantısı olması. Bilgelik ve Cinsellik adına yaptıkları bir şey olduğu söyleniyor.

Biraz felsefeyi abartmışlar sanırsam. (Para bozdu abi!)

Hadrian Tapınağı

Roma İmparatorluk Döneminde İmparator Hadrian’ı onurlandırmak adına yapılan bir tapınak. Yine ego konuşmuş anlayacağınız.

Kapı kirişi üzerinde Efes’in kuruluş efsanesini betimleyen ilgi çekici kabartmalar bulunuyor:

  • Kentin kurucusu Androklos’un yaban domuzunu öldürüşü
  • Herakles’in Theseus ile savaşı
  • Amazonlar ve tanrıları toplantısı
  • Dionysos ve neşeli dostlarına ait kabartmalar bugün Efes Müzesinde sergileniyor.

Odeon

Dönemin şartlarına göre üstü kapalı olduğu düşünülüyor. Yaklaşık 1400 kişilik kapasiteye sahip.

Kısmı meclis ve burjuva alanı diyebiliriz.

Yazın caz konserlerini burada dinlemek isteyeceğinize emin olabilirsiniz.

Bu arada “Sanat Sevmek! Sanat Sevdiğini Göstermek” yazısına da bir göz atın derim.

Efes’e Kadar Gelmişken Neler Yapılabilir?

  1. Şirince Köyü oldukça yakın. Gitmişken bir gezin, görün deriz.
  2. Kuş Adası oldukça yakın, yaz ise deniz keyfi kış ise kış tatili sizi bekliyor olabilir.
  3. Bu ilgimizi çekti detayları deneyince yazacağız: Selçuk Havaalanı’ndan paraşütle atlanıyormuş. Bi adrenalinimiz gelmedi değil.

Yorumlarda buluşalım. Seyahatle Kalın; Seyahatalesle Kalın!

Efes Antik Kenti Liman Yolu
Umarız Faydalı Olmuştur! Yorum Yazmayı Unutmayın.

You may also like

1 yorum

Dalyan Gezilecek Yerler, Doğanın Suküneti Seyahatales 05/01/2021 - 10:46

[…] Bu hikaye bize Efes Antik Kenti hikayesini hatırlattı. Merak edenler için bırakalım: Efes Antik Kenti Efsanesi! […]

Cevap

Yorum Bırak